Verzekeraar bekommert zich niet om solidariteit
Zorgstelsel: Vergoeding voor margarine is er wel, voor vitamine E niet
Zorgverzekeraars proberen op de vrije markt patiënten te werven. Anton Loonen gruwt van de hardvochtige en onverantwoorde bijwerkingen van het commerciële geweld.
door Anton Loonen
Er gaat bijna geen dag voorbij zonder dat wij op radio en tv een zorgverzekeraar reclame voor zichzelf horen maken. Een ding moge duidelijk zijn: zorgverzekeraars zijn er niet in de eerste plaats voor de patiënt en zeker niet voor de patiënt met een chronisch psychiatrische ziekte. Net zo min als onze minister van VWS hebben de zorgverzekeraars iets met solidariteit, bekommernis en verantwoordelijkheidsbesef voor sociaal zwakken.
De volgende drie casussen zijn illustratief voor de wijze waarop de zorgverzekeraars de belangen van hun klanten behartigen. Het gaat in dit geval om VGZ – de grootste verzekeraar in het gebied waar ik woon en werk – maar collega's die met andere verzekeraars te maken hebben, zullen deze verhalen ongetwijfeld herkennen.
In 2000 werd een patiënt naar mij verwezen voor ernstige en hardnekkige bewegingsonrust. Verschillende behandelmethoden waren al geprobeerd, maar hadden niet geholpen of werden niet verdragen. Ik stelde onder andere een proefbehandeling met vitamine E voor. Omdat patiënt van een bijstandsuitkering moest rondkomen, werd de verzekeraar gevraagd een uitzondering te maken op de regel van het niet vergoeden van vitaminen. Bij deze aanvraag werd een wetenschappelijke argumentatie gegeven waarom vitamine E het proberen waard was. De aanvraag werd bruusk afgewezen. Pijnlijk is dat VGZ nu goede sier maakt met het vergoeden van margarine onder het motto: goed voor hart en bloedvaten.
In 2003 werd op mijn afdeling een patiënte opgenomen die onder andere veel last had van apathie en uitgeblustheid als symptomen van schizofrenie: Behalve intensieve psychologische begeleiding boden wij patiënte ook een proefbehandeling aan met het middel Exelon. Dit middel is eigenlijk voor de behandeling van verschijnselen van de ziekte van Alzheimer maar wij verwachtten ook bij schizofrenie een heilzame werking. Omdat het een experiment bleef, werd het effect van de behandeling vervolgd met psychologische testmethoden. Wij constateerden een duidelijke verbetering en besloten patiënte op kosten van het ziekenhuis duurzaam op het middel in te stellen. Patiënte verbeterde zo goed dat zij na enkele maanden weer in haar gezin zou kunnen leven. Toen wij haar daarom uit het ziekenhuis wilden ontslaan, weigerde de zorgverzekeraar de medicatie te vergoeden. VGZ ging zelfs zover ons te verwijten dat wij patiënte bij een onderzoek hadden betrokken, terwijl wij konden weten dat de medicatie niet werd vergoed. Wij hadden ten onrechte verwachtingen gewekt over de betekenis van het begrip goede zorg in Nederland.
In Den Bosch zijn op basis van een overeenkomst tussen AH en VGZ twee Etos-apotheken opgericht. Rond deze apotheken hebben zich al enkele weerzinwekkende wervingscampagnes afgespeeld. Zo kregen alle VGZ-en IZZ-klanten in de regio twee Etoscadeaubonnen aangeboden als zij voortaan hun medicijnen bij een van deze Etos-apotheken wilden halen. Vorig najaar werd ik bij het passeren van de Etos-drogisterij door een medewerkster aangesproken. Of ik binnen bij de aanwezige arts een griepspuit wilde halen. Voor VGZ-verzekerden was dat gratis, anderen moesten een kleine bijdrage betalen.
Toevallige passanten worden dus opgeroepen een vaccinatie te ondergaan die in principe onnodig is en (zoals iedere vaccinatie) bepaalde risico's met zich meebrengt. Over toevallige passanten zijn te weinig medische gegevens bekend om deze zonder meer een vaccin toe te dienen. Deze toediening wordt bovendien niet in het eigen medische dossier vastgelegd. Het is ongewenst dat op deze wijze de consumptie van geneesmiddelen wordt gestimuleerd. Dit is zeker het geval bij influenzavaccin, waarbij al jarenlang wordt geprobeerd door een zorgvuldig vaccinatiebeleid de soms schaarse middelen te verdelen.
Omdat ‘alleen geld telt’, is er in het kabinet en parlement veel te weinig aandacht voor mensen met een chronische psychiatrische stoornis. Juist met de plannen voor een nieuw zorgstelsel is het dringend nodig dat er stelselmatig toezicht komt op het doen en laten van de zorgverzekeraars. Zeker nu zij vanaf 1 januari 2006 ook nog de kans krijgen de verzekering van ‘wanbetalers’ te beëindigen. Bovendien zullen binnenkort ook buitenlandse commerciële zorgverzekeraars in Nederland actief worden. De kans bestaat dat deze 'markt' dan nog verder verhardt.
De overheid moet er naar mijn mening op toezien dat de uitvoerders van de relevante wetgeving voldoende letten op de kwaliteit van de zorg aan de mensen die het slechtst voor zichzelf opkomen. Daarvoor dienen strenge regels te worden opgesteld met harde sancties
bij het niet naleven daarvan (bijvoorbeeld het ontnemen van de uitvoeringsbevoegdheid). Het doen en laten van zorgverzekeraars kan een bedreiging zijn voor de gezondheid en het welzijn van burgers en deze moeten tegen excessen worden beschermd. Ten slotte moet de medische adviseur van de zorgverzekeraar, die financiële claims medisch beoordeelt, onder verscherpt toezicht komen van de Inspectie van Volksgezondheid. Beslissingen over behandelingen zijn medisch van aard. Daar past geen slordigheid bij.
Anton J. M. Loonen is arts/klinisch farmacoloog, verbonden aan Delta Psychiatrisch Centrum in Poortugaal en zelfstandig gevestigd in Den Bosch. Hij is hoogleraar farmacotherapie bij psychiatrische patiënten in Groningen. Hij schrijft dit artikel op persoonlijke titel.
Dit artikel werd gepubliceerd in de Volkskrant, 7 juni 2005.