Nederlandse Patiënten Vereniging (NPV) tegen ideologie van de markt: dramastuk in acht bedrijven
Veenendaal, 24 mei 2005
1. De patiënt in de hoofdrol
De gezondheidszorg en zorgverzekering zijn altijd gedragen door solidariteit. Het marktdenken zet dit volledig op de tocht. De mens wordt een 'homo economicus' en zijn hoogste morele waarde wordt het consumeren. Als de zorgverzekeringswet wordt aangenomen, krijgen de zorgverzekeraars de hoofdrol in de gezondheidszorg. Die hoofdrol hoort bij de patiënt!
2. Het script
De markt is slechts één sector van de cultuur. Het gevolg is verschraling van de zorg en medisch consumptisme. 'Ideologie van de markt' is de overtuiging dat de vrije markt functioneert als een goed mechanisme voor toewijzing (allocatie) en besluitvorming. De waarde van voorzieningen, organisaties en mensen wordt steeds meer afgemeten aan economische waarden, economisch nut en output. De prijs is de beslissende factor. Het lijkt een logisch gevolg van de desillusie over het probleemoplossend vermogen van het overheidsapparaat. Waarom bepaalt één en juist deze sector het geheel?
3. De regie
Het hele denken is vervreemd van de patiënt om wie en dankzij wie het allemaal draait! Die patiënt vraagt allereerst basiszorg: eerst de huisarts, dan de specialist; eerst de thuiszorg en zorgcentrum en verpleeghuis,dan het ziekenhuis; minder formulieren invullen, meer zorg ontvangen. Gebrek aan tijd, verzakelijking en rationalisatie in de zorgverlening knellen een holistische benadering van de patiënt af. De zorg moet ingericht zijn vanuit het direct praktische belang en perspectief van de patiënt!
4. De spelers
De zorgverzekeraars worden winstgevende organisaties die met elkaar gaan concurreren en contracten afsluiten. Dit gebeurt op basis van prijs en kwaliteit. Wat als een zorgverzekeraar geen contract heeft met de zorgverzekeraar die iemand wenst? Markt en zorg zijn onverenigbaar! Het beeld van de patiënt als kritische consument is een vertekening van de werkelijkheid van de zorg (denk aan coma, dementie of een verstandelijke handicap als Koning Klant). De zieke is veel meer dan alleen maar consument van zorg!
5. Het doek valt
In de Amerikaanse gezondheidszorg zien we de risico's van de marktstrategie. Natuurlijk een enorme klantgerichtheid en serviceverlening, een overweldigende technologie, maar peperduur en een gigantische overcapaciteit, heel veel overbodige verrichtingen en grote rechtsongelijkheid. Wat geen economische waarde heeft, wordt als 'soft' terzijde gesteld. Los van andere dan economische waarden wordt het leven en samen-leven al snel waarde-loos!
6. Maskers af!
Volgens een schatting van de Consumentenbond kunnen wij straks kiezen uit 14.000 verschillende verzekeringsmogelijkheden. Kenmerkend voor marktwerking is vrije prijsvorming. De dit jaar voor de ziekenhuiszorg ingevoerde 'diagnose behandelcombinaties' (DBC's) leggen alle prijzen echter gedetailleerd vast. In een marktstrategie past risico-selectie door zorgverzekeraars. Ondanks de breed beleden keuzevrijheid kan driekwart van de mensen met een aandoening niet veranderen van zorgverzekeraar of polis, zo meldde de NPCF vorige maand. En het geld dat in reclame gestoken wordt om burgers te verleiden voor de keuze van een zorgverzekeraar, komt niet in de zorg terecht! Wat is hiervan de logica?
7. Achter de coulissen
Niet duidelijk is welke gezondheidsgegevens de verzekeraar straks gaat ontvangen. Straks begint een eerste bezoek aan een arts met het noteren van het sofi-nummer! Hoe verhoudt zich dit tot de wet op de privacy en persoonsgegevens? Wie garandeert dat mensen met een ziektegeschiedenis niet uitgesloten worden van de aanvullende verzekering? Voor een diabeet valt er collectief wel zorg te organiseren, maar voor een zeldzame aandoening niet! Daarom benadrukken wij: Ieder mens mag er zijn!
8. Het echte werk
De werken van barmhartigheid zijn de praktische vertaling van christelijke liefde. Zorg is een bij uitstek relationeel gebeuren. Dat vraagt tijd en daarin zijn andere dan economische wetmatigheden bepalend. Met goed recht pleiten de joods-christelijke traditie en de zorgethiek voor solidariteit als kernwaarde die de positie van de zwaksten insluit. Markt en zorg zijn onverenigbaar. De huidige fixatie op de markt is levensgevaarlijk!
Als NPV maken wij ons ernstige zorgen over deze Zorgverzekeringswet en pleiten wij voor een afkeuring door de Eerste Kamer. Want: Ieder mens mag er zijn!
De NPV (Nederlandse Patiënten Vereniging) is een algemene patiëntenvereniging met ongeveer 80.000 leden, verspreid over 130 afdelingen in het land. Kerntaak van de NPV is belangenbehartiging van gebruikers van gezondheidszorg- en welzijnsvoorzieningen. De organisatie werkt vanuit christelijk perspectief.