Kraamzorg en Marktwerking
door Siska de Rijke, voorzitter van de Nederlandse Beroepsvereniging voor Kraamzorg (NBvK)
Als voorzitter van de Nederlandse Beroepsvereniging voor Kraamzorg wil ik graag van de gelegenheid gebruik maken de ervaringen die de kraamzorgaanbieders al geruime tijd ondervinden van de marktwerking. Dat is niet positief, dat is gewoon kommer en kwel. Faillissementen, personeelstekorten en kwaliteitsverlies van de zorgverlening zijn in de kraamzorg al jaren bittere realiteit. Nu het personeelstekort iets te lijkt zijn opgelost doordat het geboortecijfer daalt, dus niet door doeltreffend beleid of de zo bejubelde marktwerking, worden instellingen geconfronteerd met zorgveilingen, korting op de uren en boetes indien er te veel uren zorg worden gegeven. Wantrouwen en broodnijd kenmerken op dit moment de sfeer in de kraamzorg. De verzekeraars die de regie voeren doen er niets aan om dat te verbeteren en zien blijkbaar ook niet dat dit alles ten koste gaat van de zorg die zij beloven te regelen voor hun cliënten. De instellingen in de zorg zijn niet zo dapper als de huisartsen. Zij buigen het hoofd wel en bukken en slikken ten koste van zichzelf, hen personeel en de mensen die bij hen zorg komen halen want uiteindelijk betalen die de prijs. Uitvoerders in de zorg zien dat, huisartsen zien het, kraamverzorgenden zien het ook omdat wij dagelijks met mensen die zorg nodig hebben worden geconfronteerd. Ik ben het zat om weggezet te worden als idealist door Hoogervorst en verzekeraars. Als naïef en niet in staat zijnde te overzien wat een slecht draaiende onbetaalbare gezondheidszorg voor gevolgen heeft. Ik weet het wel want ik draai er al jaren in mee. Als professional, ik ben zeer deskundig en inmiddels heel erg ervaren. Ik kan niet als een of andere softe natte dweil gebruikt blijven worden om het ene wanbeleid na het andere op te dweilen.
Het is en blijft (m.i.) onverantwoord in een westers democratisch ingerichte samenleving zorgplicht of het zorgstelsel van publiekrecht naar privaatrecht over te hevelen.
Er is geen controle, geen inspraak, en men is overgeleverd aan partijen die maar 1 doelstelling kennen: geld verdienen. Ik ben niet tegen geld verdienen maar dat als einddoel stellen voor de zorg, is niet goed voor de zorg. Ik zie de gevolgen elke dag,
Verdeel en Heers is het motto in mijn sector die al jaren die zogenaamde marktwerking kent. Het motto zou moeten zijn: vindt elkaar en ga het werk doen waar je voor bent aangesteld. Dat doen in de kraamzorg eigenlijk enkel nog de uitvoerenden, tegen de enorme stroom vruchtwater in roeien wij dagelijks met de riemen die we hebben terwijl verzekeraars en instellingen winkeltje spelen op de markt en dit ook werken noemen. Ik heb nog niet mogen ervaren dat daar geld verdiend werd, ik heb enkel maar geld zien verspillen en mijn salaris op het zelfde niveau zien blijven omdat mij werd gevraagd een steentje bij te dragen om de tekorten op te heffen. Nu zijn de tekorten opgeheven en nu moet ik weer een steentje bij gaan dragen om mijn instelling te laten overleven. Het kost mij enkel geld, die marktwerking en ik zie geen enkel positief resultaat voor de zorgvragers. Sterker nog die krijgen steeds minder en steeds slechtere zorg.
In mijn sector vechten de zorginstellingen elkaar de tent uit om de contracten voor zorguitvoering. De goedkoopste wint natuurlijk maar die krijgt net niet genoeg om echt een groot goed lopend bedrijf te worden want dan krijgen we te veel macht en dat is niet goed. Enkel de minister mag de echte macht hebben want die heeft straks nog een goede baan nodig! Maar het is geen macht die het ons en onze organisaties oplevert, het levert ruimte op om invloed te behouden op het uitvoeren van ons werk .Dit allemaal ontkennen, bagatelliseren en wegsaneren met hulp van marktwerking en keuzevrijheid heeft voor ons uitvoerenden heel nare gevolgen in de zorguitvoering. We moeten minder uren zorg geven dan we vanuit onze deskundigheid noodzakelijk achten omdat onze organisatie voldoende personeel niet meer kan betalen. Mensen kunnen door de eigen bijdrages en hoge premies het noodzakelijke aantal uren niet meer betalen en "kiezen" dan zelf voor minder uren zorg. De tweedeling in de zorg is in de kraamzorg al jaren een feit.
Wat dat betekent voor de pas bevallen vrouwen en hun gezinnen is al af te lezen in de cijfers. Hoger sterftecijfer onder pasgeborenen, langer ziekteverzuim na een bevalling door vrouwen, meer sociale problematiek in gezinnen te laat gesignaleerd etc.
Door de nog verder ingevoerde marktwerking met het nieuwe zorgstelsel overleven de goedkope organisaties in de kraamzorg, Daar werken dan enkel part- timers die zelf hun bijscholingen betalen, zonder kinderen, met een ijzeren gezondheid, met een niet te grote mond en met een partner die ook geld verdient.
Voor andere uitvoerenden is geen geld meer beschikbaar.
De kraamgezinnen in Nederland hebben helemaal geen keuzevrijheid. Zij krijgen de kraamzorg door hun strot geduwd die de verzekeraar voor ze heeft uitgekozen.
Als dat niet bevalt dan is het de eigen verantwoording van het gezin, hadden ze maar een verzekeraar moeten kiezen die aan hun vraag had kunnen beantwoorden.
Wanneer zij zich tot de overheid wenden of de door hen gekozen regering, wordt er waarschijnlijk gezegd dat ze dit moet slikken opdat straks hun kinderen ook nog zorg kunnen krijgen.....Nieuwe solidariteit die als resultaat gaat krijgen dat er nog minder kinderen zullen worden geboren en straks de AOW helemaal niet meer opgebracht kan worden...
Of er wordt verteld tegen de gezinnen dat ze helemaal geen zorgvraag hebben omdat deze volgens de verzekeraar niet bestaat. Er wordt dan niet verteld dat die zorgvraag vroeger wel bestond maar door de zorgverzekeraar is verwijderd uit het door de zorgverzekeraar samengestelde handboek Wat Is Goede Zorg, deze is niet verwijdert omdat deze vorm van zorg uit kwaliteitsoogpunt niet meer nodig bleek maar omdat deze een beetje te duur werd.
Wij uitvoerenden zullen onze deskundigheid, ons zweet en onze tranen zien verdwijnen in een stroom van vruchtwater en bloed.
Onze deskundigheid is het kind dat met badwater door de marktwerking wordt weggegooid.
Dit hypocriete kabinet gaat op een verachtelijke, denigrerende, respectloze manier om met normen en waarden in de zorg.
Het is kortzichtigheid, beperktheid en resulteert in veel ellende die gebalkt wordt door JP, het beste jongetje van de klas en zijn vriendje Hoogervorst.
Ik mag hopen dat dit beleid genadeloos wordt afgestraft door de kiezers straks en dat de Eerste Kamer er maar weer eens wat slapeloze nachten voor over heeft om dit beleid als nog te verwerpen. Ik hoop ook dat instellingen in de gehele gezondheidszorg een voorbeeld nemen aan de huisartsen. En dat we elkaar snel mogen vinden om een krachtig nee neer te zetten. Zorgverzekeraars, zorginstellingen en degene die de zorg uitvoeren moeten door de overheid worden gestimuleerd tot samenwerking opdat de gezondheidszorg toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit kan worden voor iedereen. Ik wil niet een sector werken die straks enkel fatsoenlijk omgaat met mensen met geld, invloed en macht.
De zorg is van ons, niet van de minister, als wij het niet doen, dan gebeurt het namelijk niet. Nee zeggen kan net zo makkelijk als ja knikken en voort sukkelen.
Je hebt er enkel moed en kracht voor nodig. Maar als je kan werken in onze sector heb je dat echt wel in huis, het wordt tijd dat we dat ook gaan gebruiken om de gezondheidszorg te beschermen.
Ik wens hierbij namens de beroepsvereniging voor kraamzorg de huisartsen heel veel succes toe te komende dagen en wil hier laten weten dat wij achter hen staan!
Tekst van de toespraak op manifestatie Zorg Geen Markt, 24 mei 2005