Concurrentie onder huisartsen is funest

Tekst: Hans Gimbel, huisarts te Heerhugowaard
Dit opiniestuk verscheen 12 januari in de Volkskrant

De relatie tussen huisartsen en overheid heeft een nieuw dieptepunt bereikt. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft de Landelijke Vereniging van Huisartsen (LVH), bestaande uit achtduizend hardwerkende leden, een draconische boete opgelegd van 7,7 miljoen euro. Als ware het een criminele organisatie deed de NMa enige tijd geleden invallen bij het bureau van de LHV. De misdaad? Men verdenkt de vereniging van het tegenwerken van concurrentie. En de markt is door de minister heilig verklaard.

Gekopieerd uit het bedrijfsleven zal ook de zorg de tucht van de markt moeten gaan voelen. Daarvoor wordt dezelfde instantie in stelling gebracht als voor het bedrijfsleven, de NMa.
Het roept herinneringen op aan invallen tijdens het onderzoek naar de bouwfraude. Huisartsen worden zo op één lijn gesteld met malafide bouwondernemers, die verboden prijsafspraken maken en zo voor miljoenen de staat oplichten.

De zaak zelf gaat eigenlijk nergens over. Nieuwe huisartsen zouden bij vestiging tegengewerkt worden door zittende huisartsen. Dat zou innovatie zoals het doen van avondspreekuren tegenhouden, aldus Henk Don van de NMa. Een merkwaardige redenering: avondspreekuren zijn blijkbaar een innovatie in de zorg en zou alleen door nieuwe huisartsen ingevoerd kunnen worden? Hij kon geen voorbeeld noemen van deze zogenaamde wantoestand, laat staan dat er sprake is van een landelijk beleid.

Tegenhouden van huisartsen die zich willen vestigen, kan ook helemaal niet. Je kunt als huisarts overal een paal in de grond slaan met je naam erop en een praktijk beginnen. Een nieuwkomer kan ook niet uitgesloten worden van de waarneming voor avond-, nacht- en weekenddienst, zoals Don beweerde. De huisartsenposten zijn verplicht iedere nieuwkomer op te nemen in de waarneemregeling.

Daarnaast is er geen reden om vestiging van nieuwe huisartsen tegen te werken, aangezien in grote delen van het land een tekort aan huisartsen is. Daar worden ze met open armen ontvangen.
Wat de NMa heeft bezield, waarschijnlijk ingefluisterd door de minister van Volksgezondheid, is het doordrijven van marktprincipes in een sector die daar helemaal niet geschikt voor is.
Vele deskundigen waarschuwen er al sinds de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006 voor dat marktwerking funest is voor de zorg. Zowel vooraanstaande economen als Sweder van Wijnbergen als medische hoogleraren in binnen- en buitenland zoals professor Marmor uit de VS hebben aangegeven dat dit een verkeerde weg is.

Zorg is teamwork, waarbij samenwerking vereist is en concurrentie funest. Iedereen die in aanraking komt met de zorg kan dat zien, alleen de minister is verblind door de ideologie van de markt. Zij heeft Albert Heijn voor ogen, waarbij de boodschappen goedkoper worden door concurrentie.
Maar er zijn essentiële verschillen tussen de kruidenier en de dokter.

Bij Albert Heijn reken je meteen af voor je inkopen, dat heeft een matigende invloed op de hoeveelheid die je koopt.
In de zorg reken je niet af, hoeveel je ook consumeert. Aan het einde van het jaar wordt het over alle burgers omgeslagen en in een premie verwerkt. Als je dit bij de boodschappen van Albert Heijn ook zou doen, zou de omzet exploderen. Dat gebeurt in de zorg ook als je het marktprincipe erop loslaat.

In het huidige systeem worden de kosten van de zorg gematigd omdat er pas een verrichting plaatsvindt als er een indicatie voor is gesteld door een arts. Zodra je de arts verplicht te concurreren, zal hij meer gaan aanbieden dan zijn buurman, want dat maakt hem aantrekkelijker voor de klant die de patiënt dan is geworden. Dat is nu reeds zichtbaar in de commerciële klinieken. 'Komt u voor uw spataderen, uw moedervlekken kunnen we ook verwijderen!'

Juist huisartsen hebben een matigend effect op de kosten van de zorg. Zij behandelen 96 procent van de klachten voor slechts 4 procent van het totale budget.
Ga je hier de vrije markt op toepassen, dan is de beer pas goed los: 96 procent van de gezondheidsproblemen komen in één klap op de markt.
De NMa verplicht ons tot concurreren. Concurreren in de zorg betekent meer doen. 'Knie geblesseerd? Bij mij krijgt u een MRI. Wilt u naar de dermatoloog worden verwezen? Geen punt!'
Laten we stoppen met deze gekte nu het nog kan. De zorg is nu nog betaalbaar, en voor eenieder bereikbaar.

Als straks alle huisartsen moeten gaan concurreren, wordt de zorg onbetaalbaar. Dan zijn eigen bijdragen, waar de minister nu al mee dreigt, onontkoombaar. Het basispakket wordt verder uitgekleed, aanvullende premies verder opgehoogd. De tweedeling in de zorg is een feit: degenen met geld hebben zorg, voor de anderen blijft nog maar een restje over.
De Nederlandse gezondheidszorg internationaal geroemd wordt zo getransformeerd tot de Amerikaanse gezondheidszorg: peperduur en voor velen onbereikbaar. Ik neem aan dat zelfs minister Schippers dat niet wil.