Hoe de zorg nog bureaucratischer en duurder wordt

Tekst: Jan P van Dijk, traumachirurg Ziekenhuis Gelderse Vallei
Deze tekst verscheen ook in het Nederland Dagblad van Zaterdag 10-12-2011

Het is mijn vaste overtuiging, en veel zorgprofessionals delen die mening, dat alleen al het schrappen van de onzinnige bureaucratie in de zorg Minister de Jager van een groot deel van zijn begrotingstekort kan afhelpen met behoud van kwalitatief hoogwaardige zorg voor alle inwoners van Nederland. In zijn artikel in het ND van 14-11-2011 spreekt Professor Buijsen van het gebrek aan inzicht in de kosten van de zorg bij de burger, maar ook bij de zorgprofessionals en de overheid zelf. Dit gebrek aan inzicht is inderdaad schrijnend en het belemmert de zo noodzakelijke kostenbeheersing. We moeten er dan ook alles aan doen om het inzicht te gaan verbeteren, en volgens Buijsen moet dat niet zo moeilijk zijn. Maar daar heb ik zo mijn twijfels over, want met het huidige DBC-systeem en het komende DOT-systeem (DBC Op weg naar Transparantie !?) is dat gewoon volstrekt onmogelijk. De minister vertrouwt erop door de invoering van de opvolger van het DBC-systeem per 01012012, meer “in control” te komen. Dat is een utopie, het DOT systeem zal de ondoorzichtigheid en de omvang van het onoverzichtelijke moeras alleen maar vergroten.

goed geïnformeerde burger
In een transparante vrije markt, zou het dus zo moeten zijn, dat U tevoren op de hoogte bent van het onderstaande. Als U als goed geïnformeerde burger (ggb’er) naar de spoedeisende eerste hulp (SEH) van ons ziekenhuis komt met een te behandelen wond, dan weet u, dat de door ons te verrichten handelingen gedeclareerd gaan worden op basis van de door ons ( voor u volledig transparant?) geregistreerde Diagnose Behandel Combinatie (DBC). De prijs van zo’n DBC is opgebouwd uit een deel voor de kosten van het ziekenhuis (kostendeel) en een deel voor de omzet van alle bij de behandeling betrokken medisch specialisten (honorariumdeel). Als meedenkende ggb’er, kijkt u voor u naar het ziekenhuis gaat - met uw bloedende hand in een schone theedoek- nog even op een paar websites. U weet dan, dat mijn ziekenhuis zich omwille van de transparantie beperkt tot slechts 14 DBC’s voor Uw wondbehandeling, waarbij de spreiding van de totale te verwachten prijs beperkt(!) blijft; de laagste prijs is €133,52, en de hoogste prijs €3993,48. U heeft gehoord dat de meeste mensen voor het laagste tarief worden behandeld, en u hoopt, dat dat ook bij U het geval zal zijn.

klein college
Op de SEH komt u misschien wel bij mij terecht. Als penningmeester van de maatschap ben ik redelijk ingevoerd in de DBC systematiek. Ik kan u daarom een klein college zorgadministratie geven, terwijl ik uw wond inspecteer en behandel. In het lopende boekjaar 2011 hebben wij 840 van de 1460 patiënten met een wondbehandeling behandeld voor het laagste tarief, dat gekoppeld is aan een eenmalig bezoek aan ons ziekenhuis. In uw geval zou dat gaan om een zogenaamde ‘11.280.204’, hetgeen de code is voor een eenmalige poliklinische wondbehandeling. Helaas voor u vind ik echter, dat uw wond zodanig gecompliceerd is, dat ik graag wil dat u over enkele dagen nogmaals ter controle komt op de polikliniek voor controle van de wond. Dat is voor u echter een financieel ongunstig voorstel, omdat hierdoor de DBC code verandert in ’11.280.201’, hetgeen staat voor poliklinische wondbehandeling. Alleen het prijskaartje is anders, de 11.280.204 gaat voor een totaalprijs van € 133,52 (kostendeel ziekenhuis € 105,27, honorarium poortspecialist € 20,91, honorarium ondersteunende specialismen € 7,34), de 11.280.201 kost u € 332,12 (kostendeel ziekenhuis € 246,30, honorarium poortspecialist € 83,75, honorarium ondersteunende specialismen € 2,07). Op uw vraag waarom u dan terug moet komen, geef ik u als antwoord, dat het een rafelige wond betreft en dat er tevens een lichte beschadiging is van het kapsel van de pees. Er is dus kans op een slechte wondgenezing, en er is kans op functiebeperking door een dreigende verkleving van pees en kapsel. Dit is voor mij een gegronde reden voor een poliklinische nacontrole.

lottomachine
Ik moet wel bekennen, dat ik in de dagelijkse praktijk niet zo goed op de hoogte ben van de exacte prijzen en van de financiële gevolgen van mijn vakinhoudelijke besluiten. Daar heeft Professor Buijsen gelijk in En dat zal door de invoering van het DOT-systeem zeker niet beter worden. De essentie van dit systeem is dat al onze handelingen worden gecodeerd en samengevoegd. Deze gegevens worden verzonden naar een zogenaamde grouper. Dit is een anoniem computersysteem waarin de door ons aangeleverde gegevens automatisch worden samengebracht tot een declarabel zorgproduct (daarmee wordt ú dus bedoeld, u bent niet meer een medemens met een bloedende wond, maar u wordt gereduceerd tot een declarabel zorgproduct door een grouper). Op dit moment heb ik onvoldoende inzicht in het systeem om uitspraken te doen per product. Ik beschouw het hele systeem daarom als een soort lottomachine. Je gooit er wat “transparante kostenhomogene zorgproducten” in, en per behandeling en diagnose draai je aan die machine, waarna er een declarabel product uit komt rollen. Van enige verbinding met de werkelijkheid is geen sprake meer. De invoering en instandhouding van het DBC-systeem werd al de Betuwelijn van de gezondheidszorg genoemd, nou het DOT-systeem gaat die prestatie zeker overtreffen als het om weggooien van geld gaat. Transparanter zal het er niet van worden. Vele tientallen jaren liepen de toename van de zorgkosten parallel met de vergrijzing. Sinds rond de eeuwwisseling de marktwerking in de zorg werd ingevoerd, stijgen de kosten veel meer dan op grond van de vergrijzing zou mogen worden verwacht. De belangrijkste reden voor deze kostenexplosie is de enorme bureaucratie, die nodig is voor het optuigen van de vrije markt.

wijkverpleegkundige
De minister vlucht nog altijd voorwaarts in meer marktwerking, maar het kan ook anders. In het NOS Journaal van zaterdag 1 oktober van 18.00 uur, was er een item over de terugkeer van de wijkverpleegkundige. In West-Brabant heeft een herintroductie plaatsgevonden, van de klassieke wijkverpleegkundige. Het blijkt, dat ze zeer worden gewaardeerd, vanwege goede opleiding, ze geven goed advies, ze verplegen waar nodig, en ze bieden brede maatschappelijke ondersteuning. Per saldo bedraagt de winst per wijkverpleegkundige € 100.000,-- ten opzichte van de zorg, zoals die door grote thuiszorgorganisaties wordt geleverd. Kennelijk is dit ook minister Schippers ter ore gekomen, en desgevraagd geeft ze in het Journaal aan, dat dit dus de kant is die we op moeten met de zorg in Nederland; namelijk naar de zorg in de buurt, geleverd door iemand die kijkt naar wat nodig is, en die weet wat mogelijk is. Ook iemand die dit dwars door alle regelgeving heen gewoon doet, zonder te kijken naar alle onnodige bureaucratie. Aldus de minister, laat ze dat nou ook voor de ziekenhuiszorg gaan doen.

beter en goedkoper
Door te vertrouwen op het vakmanschap en het netwerk van hoogopgeleide zorgprofessionals, wordt de zorg beter en goedkoper. Door vooruit te gaan naar het verleden en “gewoon” te gaan organiseren, kunnen we de krankzinnige bureaucratie – en we praten echt over miljarden -, die in het kader van marktwerking moet worden opgetuigd, afschaffen. Het is mijn stellige overtuiging, dat we dan ook in tijden van economische crisis een solidaire, kwalitatief hoogwaardige zorg voor iedereen in Nederland kunnen behouden, en tevens een groot deel van het nationale begrotingstekort van € 15 miljard binnen de € 75 miljard van VWS kunnen oplossen.