De schaamte voorbij

06-11-2008 • Het is niet niks als voor het eerst de thuiszorg over de vloer komt. Er staat zomaar een vreemde in huis en die komt je dan ook nog eens wassen.
Maar het kan ook reuze meevallen weet Wilhelmina van der Smagt (88). Een beetje humor houdt het gezellig voor iedereen. Wilhelmina van der Smagt krijgt sinds een jaar thuiszorg van Thebe. Toen begin dit jaar een televisiespotje werd uitgezonden waarin een oudere dame zich uitkleedde, was het land te klein. De dame vertelde in de camera dat ze zich net zo goed voor heel Nederland kon uitkleden, want ze kreeg toch al iedere dag een andere thuiszorgmedewerker over de vloer.

De Socialistische Partij had het spotje laten maken uit protest tegen de bezuinigingen in de zorg. Maar de aanblik van zo'n broos lichaam was voor veel kijkers te confronterend.

Toch kreeg de actie van de SP ook veel bijval van zorgverleners, patiënten en familieleden, want de partij legde de vinger op een gevoelige plek. Als marktwerking en efficiëntie de zorg regeren, hoeveel ruimte blijft er dan nog over voor menselijke gevoelens als schaamte of trots? Hoe vernederend moet het voor sommige mensen zijn om telkens weer door andere mensen gewassen te worden?

Vreemden

Wilhelmina van der Smagt heeft er geen problemen mee. De 88-jarige goedlachse Tilburgse krijgt sinds een jaar thuiszorg van Thebe. Iedere week helpt iemand haar bij het douchen. "Ik vind het geweldig", zegt Van der Smagt over die hulp. Toch weet ze uit ervaring hoe moeilijk het kan zijn om hulp van vreemden te accepteren. Want toen haar man Piet achttien jaar geleden ziek was en thuiszorg nodig had, wilde hij daar niets van weten. "Hij was erg op zichzelf en hij wilde dat alleen ik hem verzorgde", vertelt ze. "Hij wou niemand anders hebben."

Ze deed het graag. Maar het was zwaar, heel zwaar. Toen Van der Smagt op was, schakelden de kinderen de thuiszorg in. "Hij vond het vreselijk. Het heeft maar een paar dagen geduurd die thuiszorg, tot hij zei: Ik wil het niet meer."

Kousen

Twee weken later overleed haar man in het ziekenhuis. Niet lang daarna kreeg Van der Smagt zelf problemen. "Ik was nog nooit ziek geweest. En toen kreeg ik ineens een hersenbloeding, een hartoperatie en een hernia. Allemaal binnen drie jaar na de dood van mijn man."

Een zorgverlener hielp haar met poetsen. Verder had ze geen hulp nodig. Maar een paar jaar geleden merkte Van der Smagt opeens dat ze niet meer kon bukken. Ze kreeg zelfs haar kousen niet meer aan. "Dan merk je pas hoe erg het is als je van iedereen afhankelijk bent. Als je niets meer zelf kunt", zegt ze. "Ik heb drie winters lang geen kousen aangehad."

Haar kinderen riepen vaak dat ze daarvoor thuiszorg kon krijgen. Maar om nu alleen voor een paar kousen mensen te laten komen, vond Van der Smagt van de zotte. "Ik wilde het niet. Er zijn anderen die het veel moeilijker hebben dan ik. Bovendien, dacht ik, hebben we toch geen echte winters meer. Ik doe het wel zonder."

Belasten

Vorig jaar oktober viel ze uit bed. Ze had drie gebroken tenen en kon niets meer. Van der Smagt -die geen draagbare alarmknop had omdat ze anderen niet wilde belasten als haar iets overkwam- deed er drie kwartier over om bij de telefoon te komen. De dokter schakelde direct thuiszorgorganisatie Thebe in. Sindsdien draagt Van der Smagt een alarm en komt er elke dag iemand langs om haar te helpen met haar kousen.

Nu heeft ze geen enkele trots of schaamte meer ten aanzien van de thuiszorg. De leeftijd speelt daarbij een rol, zegt ze. "Als ik 65 was geweest, had ik er veel meer moeite mee gehad. Maar ik ben 88. Dan weet je dat de gebreken komen." Ze wordt verzorgd door een vast groepje medewerkers. Ze mag ze allemaal even graag.

"Ik ben altijd vrolijk", zegt ze. "Als de thuiszorg binnenkomt en je zit meteen met een lang gezicht, of je zeurt, dan komen die meiskes ook niet graag. Het helpt als je optimistisch bent. Echt, we lachen wat af met zijn allen."

Rosali de Hart

Bron: Extra Gezondheid

Zie ook: