Zorginstelling Livio beleeft roerige tijden door marktwerking.

Hans Arnoldy, vier jaar bestuursvoorzitter van Livio dat woon- en zorcentra beheert en leverancier is van thuiszorg in Twente en de Achterhoek, geeft zijn visie op wat er de afgelopen maanden is gebeurd. Het is een sombere reconstructie. "Toen ik hier destijds binnenkwam zag ik hoe openhartig de zorginstellingen in Twente met elkaar omgingen en samenwerkten. Dat sprak mij zeer aan. Een groot verschil met het bedrijfsleven. Onbevangen werden gezamenlijke projecten gestart, in de kraamzorg, bij de jeugdgezondheidszorg en bij de inkoop van materiaal. In die tijd is meermalen nagedacht over de vorming van een grote Twentse organisatie. Toen was er nog geen marktwerking en bemoeide de Nederlandse Mededingingsautoriteit zich veel minder met de zorg. Maar ach, we bleven toch liever baas in ons eigen gebiedje. De markt was keurig verdeeld. Livio was marktleider in Enschede, Carint in Hengelo en Thuiszorg Noord-West Twente in Almelo." Niet lang daarna deed het begrip marktwerking vanuit Den Haag hier haar intrede. "De hechte band die er was tussen de zorgaanbieders in Twente verdween als sneeuw voor de zon. We werden ineens concurrenten van elkaar, de sfeer werd grimmig en we gingen onhandig met elkaar om. Alle initiatieven die we samen hadden liepen ineens stuk. We waren wel gek om in eigen keuken te laten kijken door de concurrent. Op het medisch/technisch vlak zijn alles bij elkaar wel twintig projecten gestrand. " Arnoldy heeft de toon gezet. Hij heeft niet veel op met de door de Tweede Kamer begeerde marktwerking in de zorg, waarbij zorginstellingen met elkaar concurreren om de best mogelijke zorg tegen de laagst mogelijke prijs te leveren. "Thuiszorg Noord-West Twente en Livio stonden tot 2006 in de top vijf van Nederland als het gaat om kwaliteit en innovatie van de zorg, tevredenheid van klanten en medewerkers en financieel resultaat. Wat is er over van die sterke positie?", vraagt hij zich hardop af. De financiering van een deel van de thuiszorg, huishoudelijke hulp, voorheen geregeld via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, ging in 2007 over naar de gemeenten conform de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Zorgaanbieders moesten inschrijven op de aanbesteding van de thuiszorg door gemeenten. Eind 2006 kwam Livio in veel Twentse gemeenten als winnaar uit de bus. "Maar wat heeft het ons opgeleverd?", vraagt Arnoldy zich af. "Wij kregen er in theorie veel klanten bij, Carint verloor veel klanten. Wij voelden een verantwoordelijkheid voor de klanten van Carint, inwoners van Twente. Toenmalig topman Ton Swagerman van Carint belde mij en vroeg of we met elkaar in gesprek konden komen om de problemen op te lossen. Wij hebben toen ja gezegd. In vijf gemeenten in Twente hebben wij de klanten van Carint overgenomen en verlenen wij, met inschakeling van medewerkers van Carint, de hulp bij het huishouden. Voor klanten en medewerkers kon zo de zorg worden voortgezet." "Dat wij zo goed uit de aanbesteding kwamen was natuurlijk goed nieuws. Het slechte nieuws was dat onze inkomsten zeer onder druk kwamen te staan. Kregen we voorheen voor huishoudelijke hulp via de AWBZ nog 24 euro per uur, via de WMO kregen we nog maar 19 euro per uur. Op jaarbasis zouden we met de WMO twee miljoen euro minder opbrengst hebben. Daar hadden we rekening mee gehouden", aldus Arnoldy. "In plaats van in drie gemeenten gingen we ineens in totaal in achttien gemeenten, inclusief vier gemeenten in de Achterhoek, thuiszorg leveren. Die twee miljoen minder opbrengst dachten we te kunnen compenseren door een flinke groei van de omzet, maar die omzet is er nauwelijks gekomen. Wij hoopten dat de klanten zouden zeggen; doe mij maar Livio. Maar dat zeggen ze niet. Als u morgen zelf de WMO nodig hebt voor thuiszorg, gaat u naar de gemeente en u kunt kiezen uit vijf aanbieders, inclusief de aanbieder die al jaren uw thuiszorg levert. Wat doet u dan?" "De staatssecretaris zegt dat de zorgaanbieder zich moet profileren bij de burger. Dan kun je nog bedenken dat je reclame gaat maken voor je eigen bedrijf, in dit geval dus Livio. Ik zie de teksten al staan op de bussen hier in Twente. Dan zeggen de mensen toch; die man heeft een gaatje in zijn hoofd, dat geld voor promotie van Livio moet worden gebruikt voor de handen aan het bed? Marktwerking in de WMO is tot dusverre alleen interessant gebleken voor de gemeenten. Ze besparen samen 200 miljoen euro ten opzichte van de uitgaven in het kader van de AWBZ." Livio heeft nauwelijks nieuwe omzet behaald, daarmee kunt u het geraamde verlies niet goed maken. "Klopt. Een andere tegenvaller was de verslechtering van de tarieven van andere AWBZ-activiteiten vorig jaar. Dat geldt niet alleen voor Livio, maar voor alle zorgaanbieders. Die effecten samen maken dat we 2007 naar verwachting met 4,5 miljoen euro verlies afsluiten. Zulke verliesgevende jaren kun je niet te vaak hebben. Om het verlies te dekken moeten we bezuinigen en afslanken ter waarde van vijf miljoen euro en zo'n vier miljoen euro moet uit de personeelsformatie komen. Zo'n 200 mensen zijn vertrokken of gaan vertrekken. Er is een mobiliteitsplan gemaakt om mensen te bemiddelen naar ander werk, niemand is ontslagen. Om de kosten van afvloeiingsregelingen in verband met boventalligheid te kunnen betalen moeten we nog eens 4,5 miljoen euro opzij leggen. We moeten wel fors besparen, omdat we anders failliet gaan. Al met al hebben we op ons eigen vermogen van dertien miljoen euro in 2006 8 tot 9 miljoen euro ingeleverd." "We gaan niet afslanken in de directe zorg, de handen blijven aan het bed zogezegd, maar in de ondersteunde beroepen; bij personeelszaken, de facilitaire dienst en ook een aantal leidinggevenden zal vertrekken. De Raad van Bestuur is teruggegaan van drie naar twee leden." U doelt op het vertrek van Peter Molema. Arnoldy mijdt de vraag. "De Raad van Bestuur vond dat de raad het goede voorbeeld moest geven. Uiteraard is zo'n stap moeilijk, maar we zijn collectief akkoord gegaan met deze opzet. Van die 200 personen is 65 procent nu weg en van 20 procent is het vertrek aanstaande." U legt een helder verhaal op tafel dat ook aan de OR uit te leggen moet zijn. Maar de Raad van Bestuur verloor het vertrouwen van de OR. Hoe kan dat dan? "Wij hebben het in de OR ook allemaal goed uitgelegd. Dat overleg was problematisch, dat is zo. Livio bestaat nog niet zo lang, is het resultaat van fusie en we moeten met elkaar de beste overlegvorm nog zien te vinden. Als Raad van Bestuur hebben we erg veel tijd gestopt in het binnenhalen van de adviezen van de OR." Maar? "Achteraf denk ik dat we daar wel wat te veel op hebben gedrukt en minder aandacht hadden voor de mate van acceptatie van onze plannen. Ik merk dat de leden van de OR er moeite mee hebben om dit te verwerken. Intussen zijn we weer op weg om met elkaar de weg naar goed overleg te hervinden. Het is belangrijk dat we dat zorgvuldig doen en zoveel tijd nemen als nodig is. Er is tenslotte de laatste tijd nogal wat gebeurd in onze organisatie." "Ik moet er niet aan denken dat we dit nog een keer zouden moeten doen. Dat zal ook niet gebeuren. Veel goede mensen wegsturen, daarmee kun je niet aan de gang blijven. Als het nodig is moeten we kijken of we moeten doorgaan met al die activiteiten die we er nog bij doen. " Wat is uw toekomstperspectief? "Samenwerking met andere organisaties? Nieuwe fusies zitten er niet in, maar misschien wel samenwerking op onderdelen. Als dat tenminste van de Nederlandse Mededingingsautoriteit mag. In die zin praten we nog steeds met Carint. Maar ook met anderen." Wat verwacht u van de overheid? "Gek genoeg gaan de kwaliteitseisen nog steeds omhoog. Dat zijn twee tegengestelde bewegingen. We krijgen minder geld en men verwacht van ons hogere inspanningen. Dat kan natuurlijk niet. Dat er minder geld beschikbaar is kunnen we, bij een toenemende vergrijzing en een stijging van de zorgconsumptie, begrijpen. Maar dan moeten de verwachtingen ook worden bijgesteld. Anders blijven we in de hoek zitten waar de klappen vallen. De Enschedese wethouder Wallinga zegt, extra eisen, dan ook extra geld. Zo denken wij er ook over." "Ons huis is nu op orde. We zijn een sobere organisatie, met bescheiden organisatorische kosten. Maar we kunnen niet blijven met bezuinigingen geconfronteerd worden."

Bron: Dorpsplein Enschede