Vooraanstaande zorgdeskundigen kritisch over marktwerking in de zorg

13-01-2006 • In het boek “De zorg is geen markt” uiten een aantal prominente deskundigen uit de gezondheidszorg hun zorgen over de toenemende marktwerking in de gezondheidszorg.
Het boek is een uitgave van het Wetenschappelijk Bureau van de SP en bundelt een aantal kritische beschouwingen, vanuit het oogpunt van het algemeen volksgezondheidsbelang, het gezondheidsrecht, de organisatie van het zorgstelsel, de huisartsenzorg, de ziekenhuiszorg en het ethisch, economisch en internationaal perspectief.

Agnes Kant in het voorwoord: “wie de zorg gezond wil maken, moet niet het commerciële spel centraal stellen, maar de professionaliteit van de behandelaars en de gezondheid van patiënten. Ze hoopt dat het boek een impuls geeft om het debat over de toekomst van de gezondheidszorg meer op basis van argumenten, analyse en visie te voeren.
Bij de actiegroep Zorg geen Markt, opgericht najaar 2004, hebben zich inmiddels 10.000 werkers uit de zorg aangesloten.

Winfried de Gooijer (hoogleraar Gezondheidszorgsystemen) schetst vanuit internationaal perspectief het ontstaan van een Europese tweedeling in de zorg. “Je kunt zeggen dat, althans aan de vraagzijde, solidariteit en marktwerking niet samengaan. Toch proberen overheden dat. Eigen bijdragen en pakketuitdunning zijn er voorbeelden van.”
Koos van der Velden (hoogleraar Public Health) stelt vanuit het perspectief van het algemeen volksgezondheidsbelang: “De sociale dimensie van gezondheid, ziekte en zorg heeft verloren, de centen gewonnen.”
De gezondheidsjuristen André Exter en Martin Buijsen betwijfelen vanuit het perspectief van het gezondheidsrecht of de gelijke toegang tot de gezondheidszorg, zoals dat is vertaald in internationaal-rechtelijk erkend recht, nog is verzekerd. “Met de invoering van de no-claimteruggaafmaatregel en de Zorgverzekeringswet lijkt de Nederlandse wetgever een tegengestelde koers te willen volgen.”
Doeke Post (em. hoogleraar Sociale Geneeskunde) stelt vanuit het perspectief van de organisatie van het zorgstelsel dat de solidariteit in de nieuwe zorgwet slechts marginaal tot uiting komt. Hij verwijt het CDA dat ze de solidariteit als basis van het christelijk-sociaal denken niet beter naar voren heeft laten komen in de huidige wet. “Markt en zorg gaan niet samen en we moeten dat de komende jaren met kracht proberen te ontzenuwen en het beleid daarop corrigeren.”
Marian Verkerk (hoogleraar zorgethiek) mist vanuit ethisch perspectief in het debat over ‘zorg en economisering’ een inhoudelijke visie op wat zorg eigenlijk is. “Zorg is geen product dat wordt verhandeld, maar een proces waarin het gaat om verantwoording ten opzichte van elkaar over wie en wat ons een zorg is.”
Wil van der Bosch (hoogleraar Huisartsgeneeskundige Zorg) concludeert vanuit het perspectief van de huisartsenzorg dat de huisartsenzorg volstrekt het verkeerde veld is voor marktwerking. “Laat het belonen van de kwaliteit de belangrijkste incentive zijn. De keuzen hiervoor zouden idealiter in de spreekkamer door patiënt en huisarts samen moeten worden gemaakt.”
Jaap van den Heuvel (voorzitter van de raad van Bestuur van het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis Nijmegen) schetst vanuit het perspectief van de ziekenhuiszorg de toename van de bureaucratie en de afname van de kwaliteit. “De patiënt is in alle gevallen de dupe. Marktwerking werkt dus niet in de zorg.”
Sweder van Wijnbergen (hoogleraar Internationale Economie) prikt vanuit economisch perspectief het blinde maar puur ideologische geloof door, dat marktwerking lagere kosten betekent. Kostenstijgingen in de zorg komen vooral voort uit technologische vooruitgang. “Geen reden om alle zorgen over kostenstijgingen in de zorg overboord te gooien, maar wel een reden om kostenbeperking niet tot absolute doelstelling te bombarderen. Voor al dat extra geld krijgen we ook wat terug, en over de lange termijn gemeten meer dan het ons kost.”

U kunt ‘De zorg is geen markt’ bestellen op www.sp.nl of hier downloaden (PDF, 473 kB)